ကန္ေတာ္ၾကီး၊ ကန္ေတာ္ကေလး ျဖစ္ေပၚတည္ရိွလာပံု

လြန္ခဲ့ေသာႏွစ္၂၃၀ခန္ ့ (ခရစ္ႏွစ္ ၁၇၈၅ ခုႏွစ္)က ကုန္းေဘာင္မင္းဆက္၊ဘိုးေတာ္ဘုရားလက္ထက္ အေဝးေရာက္ ရန္ကုန္ျမိဳ ့ဝန္ ဦးေရႊေရးသည္ ဥာဏ္အေျမာ္အျမင္ႏွင့္ ျပည့္စံုျပီး တိုင္းျပည္ေရးရာ၌ လိမၼာပါးနပ္သူ တစ္ဦးျဖစ္၍ၿမိဳ ့ကိုျပဳ ျပင္ျခင္း၊ စစ္ႏွင့္ပက္သက္ေသာ အေရးအရာမ်ားကို ဂရုစိုက္ေလသည္။

ဆင္မ်ားကိုလည္း အျမဲ အစြယ္ခြ်န္ေစ၏။ ျမိဳ ့သူ၊ ျမိဳ ့သားမ်ား၏ က်န္းမာေရးအတြက္ေရေကာင္းေရသန္ ့ ေသာက္သံုးရန္အတြက္ သိဂၤုတၱရေတာင္ကုန္း၏ ဆင္ေျခေလွ်ာ အရပ္တြင္ ေရကန္ၾကီးတစ္ကန္ တူးေဖာ္ခဲ့ေလသည္။

ထိုအခါ မနာလိုသူမ်ားမွ ဘုရင့္ေရႊနားေတာ္ၾကား ဦးေရႊေရး စစ္ျပင္၍ထီးရပ္နန္းရန္ လုပ္ၾကံပါလိမ့္မည္ ဟုတင္ေလွ်ာက္ေလသည္။ ဘုရင္မင္းျမတ္မွ ဦးေရႊေရးအား ေခၚေတာ္မူျပီး စစ္ေၾကာေမးျမန္းေတာ္မူေသာအခါ ေရကန္ၾကီးတူးရျခင္းမွာ ျမိဳ ့သူ၊ ျမိဳ ့သားမ်ား ေသာက္သံုးရန္အတြက္ျဖစ္ျပီး၊ ဆင္မ်ားအားအစြယ္ခြ်န္၍ စစ္ေရးေလ့က်င့္ရသည္မွာ ကုလားျဖဴ ရန္မွကာကြယ္ရန္အတြက္ျဖစ္ေၾကာင္း ဟုတ္တိုင္းမွန္ရာ သံေတာ္ဦးတင္ရာ ဘုရင္မင္းျမတ္မွထမ္းျမဲရာထူးကို ျပန္လည္ထမ္းေဆာင္ေစခဲ့သည္။

၎ေနာက္ ဆင္၊ျမင္း ၊ကြ်ဲ ႏြားမ်ားကို ပိုမို၍ ထားေလသည္။ ၎တိရိစၧာန္မ်ား အသံုးျပဳရန္အတြက္ ေနာက္ထပ္ ကန္တစ္ကန္ထပ္၍တူးေလသည္။ ၎ကန္ကို ကန္ေတာ္ကေလးဟူ၍၎၊ ပထမကန္ကို ကန္ေတာ္ၾကီးဟူ၍၎ အမည္တြင္ေစ၏။ ပန္းပင္မ်ားျဖင့္ ျပဳျပင္ထားေလသည္။ ေမာ္ေတာ္ကားမ်ားအားအတြင္းသို ့ 

ဝင္ခြင့္မျပဳ။ သီတင္းတစ္ပတ္လွ်င္ တစ္ၾကိမ္က် အဂၤလိပ္ဘင္ခရာဝိုင္းမွေဖ်ာ္ေျဖေလသည္။

ယၡဳအခါ ကန္ေတာ္ကေလးသည္ လူေနအိမ္ေျခမ်ားျဖင့္ ရပ္ကြက္ၾကီးျဖစ္ေနေလ၏။ ရန္ကုန္ျမိဳ ့သူ၊ ျမိဳ ့သားမ်ားသည္ ကန္ေတာ္ၾကီးေရကို ၁၉၀၁ခုႏွစ္အထိ အသံုးျပဳခဲ့သည္။

နယ္ခ်ဲ႕အဂၤလိပ္တို႕ကမူ Royal Lake ဟုေခၚေဝၚသံုးစြဲ ခဲ့ေသာ္လည္းျမန္မာ တိုင္းရင္းသား အားလံုးက ကန္ေတာ္ၾကီးဟုသာ ေခၚေဝၚခဲ့ပါသည္။

ကိုးကား။ ။ နဂါးဗိုလ္ထိပ္တင္ေဒြး၏ ရန္ကုန္ရာဇဝင္ (၁၉၅၄)
Kyaw Gyi Eden Facebook