ေႏြ

ေႏြပူပူကို အန္တုၾကသူမ်ား (ဓာတ္ပံု − ေက်ာ္ဇင္သန္း)

ဘာလို႔ ပူေနရတာလဲ

အေၾကာင္းေၾကာင္းေသာ အေၾကာင္းေၾကာင္းမ်ားကို အေၾကာင္းျပဳလို႔ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ဒီႏွစ္ေႏြဟာ ပူတယ္လို႔ လူေျပာမ်ားေနပါတယ္။ ဒီလိုပူရတဲ့အေၾကာင္းေတြထဲမွာ လက္ရွိအခ်ိန္ဟာ သတိထားရမယ့္ အခ်ိန္ပါ။ ဒီႏွစ္ပူျပင္းရတဲ့ အေၾကာင္းေတြထဲမွာ

(၁) အေျခခံ Baseline မွာကိုက ဒီဆယ္စုႏွစ္ေတြဟာ တစ္ႏွစ္ထက္တစ္ႏွစ္ ပိုပူလာေနပါတယ္။ ၁၉၈၀ ျပည့္ႏွစ္မ်ားကတည္းက စတင္ျပီး ကမၻာႀကီးမွာ Global Warming ျဖစ္ေနပါတယ္။ UK အေျခစိုက္ Hadley Centre ရဲ႕ သုေတသနျပဳခ်က္အရ UNFCCC က ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ အပူခ်ိန္တိုးမႈဟာ ခရစ္ႏွစ္ ၂၁၀၀ (ေနာက္ ၈၅ ႏွစ္အၾကာ)မွာ လက္ရွိ ပ်မ္းမွ်အပူခ်ိန္ေတြရဲ႕ အထက္ 5°C တိုးလာမယ္လို႔ တြက္ခ်က္ရရွိထားပါတယ္။


(၂) အဲဒါထက္ Fluctuation အပိုင္းအေနနဲ႔ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ဟာ အယ္လ္နီညိဳႏွစ္ျဖစ္ၿပီလို႔ ၿပီးခဲ့တဲ့ မတ္လ ၅ ရက္က အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုရွိ NOAA (National Oceanic Atmospheric Administration)က ေၾကညာသြားခဲ့တဲ့အတြက္ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ဟာ ပူမယ့္ႏွစ္၊ အပူမေလ်ာ့တဲ့ႏွွွစ္ျဖစ္ဖို႔ မ်ားေနၿပီျဖစ္ပါတယ္။ ကမၻာ့ရာသီဥတုေတြ ပိုမိုပူေႏြးလာတဲ့ Global Warming ျဖစ္လာကတည္းက အရင္က ငါးႏွစ္မွခုနစ္ႏွစ္တစ္ခါ ျဖစ္တတ္တဲ့ အယ္လ္နီညိဳျဖစ္စဥ္ဟာ ၁၉၈၀ ျပည့္ႏွစ္မ်ားရဲ႕ ေနာက္ပိုင္းမွာ ၂ ႏွစ္မွ သံုးႏွစ္တစ္ခါဆိုသလို အျဖစ္ပိုမ်ားလာေနပါတယ္။

(၃) ဒါ့အျပင္ Trend အပိုင္းအေနနဲ႕ လက္ရွိကာလရဲ႕ အပူခ်ိန္ရဲ႕ျဖစ္စဥ္ဟာ အတက္ေတြခ်ည္း ျဖစ္ေနပါတယ္။ တစ္ႏွစ္ထက္တစ္ႏွစ္ ပိုပူလာတယ္လို႕ မေျပာႏိုင္တဲ့တိုင္ေအာင္ လြန္ခဲ့တဲ့ႏွစ္ေပါင္း ၃၀ အေပၚက ပ်မ္းမွ်တြက္ယူထားတဲ့ ျဖစ္ၿမဲ (Normal) တန္ဖိုး အပူခ်ိန္ေတြထက္ေတာ့ ႏွစ္တိုုင္းပိုေနပါတယ္။

(၄) ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ေႏြရာသီ မတ္လ၊ ဧၿပီလနဲ႔ ေမလ သံုးလေပါင္းအတြက္ ျမန္မာႏိုင္ငံတစ္၀န္းလံုးရဲ႕ အပူခ်ိန္ခန္႔မွန္းခ်က္ဟာ ျဖစ္ၿမဲထက္ပိုမယ္လို႔ ခန္႔မွန္းထားပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ အဲဒီလိုပိုဖို႕ ဘယ္ေလာက္မ်ား ေသခ်ာမႈရွိသလဲဆိုတဲ့ ျဖစ္တန္ရာကိန္း Probability ကို တြက္ၾကည့္လိုက္ေတာ့ ရွမ္းျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္းနဲ႕ ကခ်င္ျပည္နယ္က ေသခ်ာမႈ ၇၀ ရာခုိင္ႏႈန္းရွိၿပီး တနသၤာရီတိုင္းက ေသခ်ာမႈ ၆၀ ရာခိုင္ႏႈန္း ရွိပါတယ္။ က်န္တစ္ျပည္လံုးကေတာ့ ေသခ်ာမႈ ၄၅ ရာခိုင္ႏႈန္းမွ ၅၀ ရာခိုင္ႏႈန္းအထိ ရွိေနပါတယ္။

(၅)အဲဒီအထဲမွာမွ လက္ရွိအခ်ိန္မွာ ေနဟာ ကမၻာ့ေျမာက္ယဥ္စြန္းတန္း (Tropic of Cancer 22.5°N)ကို ေရာက္ေနတဲ့ ကာလျဖစ္လို႔ ေနက ျမန္မာႏိုင္ငံအေပၚ တည့္တည့္ကို ေရာက္ေနတဲ့ ကာလလည္းျဖစ္ေန ပါတယ္။ ေနာက္ထပ္တစ္လေလာက္ အေပၚတည့္တည့္မွာရွိေနလို႔ အပူဆံုးအခ်ိန္ကာလလည္း ျဖစ္ေနပါ တယ္။ (ေနအေပၚတည့္တည့္ ေရာက္တဲ့အခါ ေနေရာင္ျခည္က ေလထုကို ျဖတ္တဲ့အခါ ေလထုဟာ အပါး လႊာဆံုးအေနအထား ျဖစ္ပါတယ္။)

(၆)အဲဒါအျပင္ အေရွ႕ေတာင္အာရွေဒသဟာ သစ္ေတာျပဳန္းတီးမႈအမ်ားဆံုးေဒသ၊ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ ဆိုက္ဓာတ္ေငြ႕ေတြ ကမၻာမွာ ထုတ္လႊတ္မႈအမ်ားဆံုးႏိုင္ငံရွိေနတဲ့ေဒသျဖစ္ေနလို႕ အထက္အိုဇုန္းလႊာေတြ ပါးလာတာေၾကာင့္ ကမၻာေျမျပင္ကို ခရမ္းလြန္ေရာင္ျခည္ေတြေရာက္ရွိတာ အမ်ားဆံုးျဖစ္ေနတဲ့ကာလနဲ႔ အခ်ိန္လည္း ျဖစ္ေနတယ္။ လက္ရွိကာလမွာ အျမင့္ဆံုးကို ခ်ဥ္းကပ္လာေနတဲ့ကာလ ျဖစ္ေနပါတယ္။

အပူဒဏ္အမ်ိဳးမ်ိဳး

လက္ရွိေႏြရာသီကာလမွာ အပူဒဏ္ကို ျပည္သူေတြေတြ႕ရ ႀကံဳရခံစားေနၾကရာမွာ အမ်ိဳးအစားကလည္း ေလးမ်ိဳးေလာက္ ခြဲျခားႏိုင္ပါတယ္။

ပထမအမ်ိဳးအစားကေတာ့ High Temperature ေတြ ျမင့္မားေနတတ္ျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ အပူခ်ိန္ေတြကိုက ပံုမွန္ျဖစ္ၿမဲထက္ ပိုေနတာျဖစ္ပါတယ္။ မိုးေလ၀သဌာနအေနနဲ႔ လြန္ခဲ့တဲ့ႏွစ္ေပါင္း ၃၀ အေပၚ ပ်မ္းမွ်ရွာယူရ တဲ့တန္ဖိုးကို ျဖစ္ၿမဲအပူခ်ိန္လို႔ သတ္မွတ္ပါတယ္။ ၁၉၈၀ ျပည့္ႏွစ္မ်ားက စတင္ၿပီးေနာက္ပိုင္းႏွစ္ေတြဟာ ၁၉၅၀-၁၉၈၀ အထိ ႏွစ္ ၃၀ ကာလ ပ်မ္းမွ်တန္ဖိုးမ်ားထက္ ေက်ာ္လြန္ေနၾကတာမ်ားပါတယ္။ ဒီႏွစ္ ေႏြရာ သီကာလျဖစ္တဲ့ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္မတ္လမွ ေမလအထိ သံုးလတာကာလအတြက္ အပူခ်ိန္ခန္႔မွန္း ခ်က္ေတြ ကေတာ့ တစ္ျပည္လံုး ျဖစ္ၿမဲထက္ပိုမယ္လို႔ပဲ ရရွိပါတယ္။ အဲဒီမွာ ရွမ္းျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္းနဲ႔ ကခ်င္ျပည္ နယ္တို႔ဟာ ျဖစ္ၿမဲထက္ပိုဖို႔ ေသခ်ာမႈ ၇၀ ရာခိုင္ႏႈန္းအထိ ရွိေနပါတယ္။ တနသၤာရီတိုင္းေဒသႀကီးကေတာ့ ၆၀ ရာခိုင္ႏႈန္းရွိေနၿပီး က်န္တစ္ျပည္လံုးကေတာ့ ျဖစ္ၿမဲထက္ပိုဖို႔ ေသခ်ာမႈ ၄၅ ရာခိုင္ႏႈန္းမွ ၅၅ ရာခိုင္ႏႈန္း အထိ ရွိေနပါတယ္။ အဲဒါ ၂၀၀၆ ခုႏွစ္ေလာက္ကစၿပီး ႏွစ္တိုင္းေလာက္ ပံုမွန္ျဖစ္ေနပါတယ္။

ဒုတိယအမ်ိဳးအစားကေတာ့ Heat Stress ေတြ ျမင့္မားေနတတ္ျခင္းပါပဲ။

အပူဒဏ္ျမင့္တက္လာတဲ့ Heat Stress ခံစားရတာပါ။ ဒါကေတာ့ အပူခ်ိန္ေတြဟာ စံခ်ိန္တင္ေအာင္ေတာ့ မပူၾကပါဘူး၊ ဒါေပမဲ့ ျဖစ္ၿမဲအပူခ်ိန္ထက္ေတာ့ ပိုၾကတယ္။ အဲဒီလိုပိုေနတာဟာ ကာလရွည္ၾကာလာရင္ ဒဏ္ျဖစ္လာပါတယ္။ ဒါကို Heat Stress ျမင့္မားမႈေၾကာင့္ အပူဒဏ္ကို ပိုမိုခံစားၾကရျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ သေဘာကေတာ့ အိမ္ေတြမွာ လွ်ပ္စစ္အသံုးမီတာယူနစ္တြက္တဲ့ သေဘာမ်ိဳးပါပဲ။ အသံုးျပဳတဲ့ပါ၀ါအျပင္ အသံုးျပဳတဲ့ အခ်ိန္နာရီေပါင္းကလည္း ယူနစ္ကို ပိုတက္ေစတဲ့သေဘာမ်ိဳးပါပဲ။

တတိယအမ်ိဳးအစားကေတာ့ Heat Index ေတြ ျမင့္မားေနျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ေႏြကာလေတြမွာ ေလထဲမွာ ေရေငြ႕ေတြ ေရာေႏွာပါ၀င္လာတဲ့အခါမွာ ေတြ႕ရတတ္တဲ့ အပူဒဏ္သင့္မႈ အမ်ိဳးအစားျဖစ္ပါတယ္။ ေႏြကာ လျဖစ္ေစ၊ မိုးႀကိဳကာလျဖစ္ေစ ေလထုထဲမွာ ေရေငြ႕ေတြ ပါ၀င္လာမႈေၾကာင့္ တိမ္ျဖစ္လာခဲ့ေပမယ့္ မိုးမရြာ တဲ့ ေဖာက္ျပန္မႈမ်ိဳးေတြ ပိုမိုျဖစ္လာတာကို ေနာက္ပိုင္းမွာ ပိုေတြ႕လာရပါတယ္။ အဲဒီအခါမွာ ေလအပူခ်ိန္ အျပင္ ေရေငြ႕ရဲ႕ အပူခ်ိန္ကိုပါ လူက ႏွစ္ရပ္ေပါင္းၿပီး ခံစားရေစပါတယ္။ ဒါကိုေတာ့ ႐ိုး႐ိုးအေနနဲ႔ ခံစားရတဲ့ အပူခ်ိန္ Feel temperature ဒါမွမဟုတ္ Heat Index လို႔ ေခၚပါတယ္။ မတ္လ၊ ဧၿပီလ ေမလေတြမွာ ခံစား ရတဲ့အပူခ်ိန္ဟာ 50°C ကို မၾကာမၾကာ ေက်ာ္လြန္ေရာက္ရွိေနတတ္ပါတယ္။

စတုတၳအမ်ိဳးအစားကေတာ့ ခရမ္းလြန္ေရာင္ျခည္အၫႊန္းကိန္း Ultra Violet Index ေတြ ျမင့္မားေန တတ္ျခင္းပါပဲ။ ေနေရာင္ျခည္မွာပါလာတဲ့ ခရမ္းလြန္ေရာင္ျခည္ဟာ (၃)မ်ိဳးရွိပါတယ္။ UV-A, UV-B နဲ႕ UV-C တို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီသံုးမ်ိဳးအနက္က UV-A တစ္ခုသာ ကမၻာေျမျပင္ကို အမ်ားဆံုးေရာက္ရွိႏိုင္ပါတယ္။ ကမၻာေျမျပင္အေပၚ ေနေရာင္ျခည္ထဲမွာ ေတြ႕ရတဲ့ UV rays ေတြရဲ႕ ၉၀ ရာခိုင္ႏႈန္းေက်ာ္ဟာ UV-A အမ်ိဳးအစားေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။ ပိုမိုျပင္းထန္တဲ့ UV-B နဲ႔ UV-C ေတြကိုေတာ့ ကမၻာေျမျပင္ဆီကို မေရာက္

ေအာင္ ေလထုထဲရွိ အိုဇုန္းအလႊာက လမ္းက တားဆီးေပးထားပါတယ္။ အခုေတာ့ အာရွေဒသမွာ သစ္ေတာျပဳန္းတီးမႈေတြ၊ ဓာတ္ေငြ႕ထုတ္လႊတ္မႈေတြ တိုးလာတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ အဲဒီအိုဇုန္းအလႊာပါး လႊာလာမႈေၾကာင့္ ေျမျပင္ေပၚကို UV rays ေတြ ပိုေရာက္လာၾကပါတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ ခရမ္းလြန္ေရာင္

ျခည္ေတြဟာ အေရအတြက္ေရာ အမ်ိဳးအစားပါ တိုးလာေနတဲ့အတြက္ အပူဒဏ္ကို လူသားေတြ ပိုမိုခံ စားေနၾကရပါတယ္။

တကယ္ေတာ့ လက္ရွိေႏြရာသီကာလဟာ အရင္အယ္လ္နီညိဳႏွစ္ေတြတုန္းကေလာက္ အပူခ်ိန္ျမင့္တက္မႈ မမ်ားေသးပါဘူး။ အပူခ်ိန္စံခ်ိန္လည္း တစ္ၿမိဳ႕ႏွစ္ၿမိဳ႕ေလာက္သာ က်ိဳးပါေသးတယ္။ ဒါေပမဲ့ အပူရွိန္ဒဏ္ ကိုေတာ့ သိသိသာသာ ခံစားေနၾကရပါၿပီ။

အပူရွပ္ျခင္း (သို႔မဟုတ္) အပူေၾကာင့္ ဖ်ားနာျခင္း

ပတ္၀န္းက်င္ ေနပူထဲတြင္ သြားလာေနထိုင္ျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာရတဲ့ က်န္းမာေရးခ်ိဳ႕ယြင္းမႈအားလံုးကို ေခၚေ၀ၚျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္ heat cramps, heat syncope နဲ႔ heat exhaustion ကဲ့သို႔ေသာ အေသးစားဖ်ားနာမႈ (အာဂႏၱဳ ဖ်ားနာျခင္း)မ်ားအျပင္ heat stroke ကဲ့သို႕ေသာ အသက္အႏၲရာယ္ဆံုး႐ံႈးႏိုင္ တဲ့ အျပင္းစားဖ်ားနာမႈမ်ိဳးအထိ ပါ၀င္ေနပါတယ္။

အပူရွိန္ျပင္းထန္မႈေၾကာင့္ အပူလွ်ပ္ဖ်ားနာျခင္းအမ်ိဳးစားမ်ားအေနနဲ႔

(၁)Heat Stroke

လူရဲ႕ ခႏၶာကိုယ္အပူခ်ိန္ဟာ 40.6 °C (105.1 °F) ထက္ ေက်ာ္လြန္ေအာင္ ခံစားရပါက ျဖစ္တတ္တဲ့ ေရာဂါျဖစ္ပါတယ္။ ပတ္၀န္းက်င္အပူခ်ိန္ျမင့္မားေနမႈေၾကာင့္ ျဖစ္တတ္ေလ့ရွိပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ အပူခ်ိန္ထိန္းညိႇမႈ thermoregulation မရွိပါက အမ်ားဆံုး ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ေတြ႕ရတတ္တဲ့ ေရာဂါလကၡဏာမ်ားကေတာ့ အသားအေရေျခာက္ခန္းျခင္း၊ ျပင္းထန္သည့္မူးေ၀မႈ၊ မ်က္စိျပာေ၀မႈတို႔ကို ျပင္းျပင္ထန္ထန္ ႐ုတ္တရက္ခံစားရတတ္ပါတယ္။ ေလျဖတ္ျခင္း၊ ဦးေႏွာက္ေၾကာျပတ္ျခင္းတို႔ကို ျဖစ္ေစတတ္ပါတယ္။

(၂)Heat exhaustion

heat stroke ျဖစ္ေတာ့မယ့္ ေရွ႕ေျပးနိမိတ္တစ္ခုအျဖစ္ မ်ားေသာအားျဖင့္ ႀကံဳေတြ႕ရတတ္တဲ့ ေရာဂါလကၡ ဏာမ်ားကေတာ့ ေခြ်းထြက္လြန္ျခင္း၊ အသက္ရွဴျပင္းထန္လာျခင္း၊ ႐ုတ္တရက္လ်င္ျမန္စြာ ေသြးခုန္ႏႈန္းျမင့္ တက္လာျခင္း စတာေတြကို ျဖစ္ေစတတ္ပါတယ္။

(၃)Heat Syncope

အပူရွိန္လြန္ကဲမႈေၾကာင့္ ေသြးဆုတ္ယုတ္ ေဖ်ာ့ေတာ့လာျခင္း။

(၄)Heat cramps

ပူျပင္းေသာရာသီဥတုအေျခအေနေအာက္တြင္ ျပင္းထန္ေသာအားကစားေလ့က်င့္မႈ ျပဳလုပ္မႈေႀကာင့္ ႂကြက္သားမ်ား နာက်င္မႈခံစားလာရျခင္း။

(၅)Heat rash

ေခြ်းထြက္လြန္မႈေၾကာင့္ အသားအေရမ်ား ေျခာက္ခန္းယားယံလာေစျခင္း။

(၆)Heat tetany

အပူရွိန္ျပင္းထန္မႈေၾကာင့္ ေခတၱခဏမွ် ဒဏ္ပိမႈ stress ခံစားရျခင္း၊

ေရာဂါလကၡဏာမ်ားကေတာ့ အသက္႐ွဴရခက္ခဲလာျခင္း၊ ႂကြက္သားမ်ား နာက်င္လာျခင္း၊ စသျဖင့္ စတဲ့... စတဲ့..အေၾကာင္းေၾကာင္းေသာ အေၾကာင္းေၾကာင္းမ်ားကို အေၾကာင္းျပဳလို႔ ဒီေလာက္ပူျပင္းတဲ့ ဒဏ္ေၾကာင့္ က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ ျပႆနာေတြရဲ႕ ဒဏ္ကိုခံစားေနၾကရတာမို႕ အသက္ဉာဏ္ေစာင့္တဲ့ေခတ္ကို ေရာက္ေနေၾကာင္းပါဗ်ာ။


ေမာင္ထြန္းလြင္ (မိုးေလ၀သ) - Trend Myanmar