အာရွတိုက္သည္ ငလ်င္ အခ်ိန္မေရြး လႈပ္ခတ္ႏိုင္ေသာ ေဒသျဖစ္ၿပီး ျပတ္ေရြ႕ေၾကာႀကီးမ်ားေပၚ တည္ရွိေန သည့္ ျမန္မာႏိုင္ငံ၌ ယခုႏွစ္ဆန္းပိုင္းမွ စတင္ကာ ခပ္စိပ္စိပ္ လႈပ္ခတ္လာေသာ ေျမငလ်င္မ်ားက ရန္ကုန္ ၿမဳိ႕ေတာ္ အပါအဝင္ လူေနထူထပ္ေသာ ၿမဳိ႕ႀကီးမ်ားႏွင့္ အထပ္ျမင့္တိုက္မ်ားတြင္ ေနထိုင္သူမ်ားကို ေျခာက္ လွန္႔လာေနၿပီ ျဖစ္သည္။
ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ရခိုင္ငလ်င္ေၾကာ၊ စစ္ကိုင္းငလ်င္ေၾကာ၊ ေက်ာက္ၾကမ္း ငလ်င္ေၾကာ၊ သံလြင္ငလ်င္
ေၾကာႏွင့္ ဟူးေကာင္းငလ်င္ေၾကာဟူ၍ အဓိက ငလ်င္ေၾကာ ငါးခုရွိၿပီး သဘာဝ ေဘးအႏၲရာယ္အျဖစ္ အပ်က္အစီးဆုံး႐ႈံးမႈ မ်ားျပားသည့္ေနရာမွာ စစ္ကိုင္းငလ်င္ေၾကာပင္ ျဖစ္ေၾကာင္း ဘူမိေဗဒပညာရွင္မ်ားက သတိေပး ေျပာၾကားသည္။
“ရန္ကုန္ၿမဳိ႕က စစ္ကိုင္းျပတ္ေရြ႕ေၾကာေပၚမွာ တည့္တည့္မက်ဘူး။ ရန္ကုန္ၿမဳိ႕ရဲ႕ အေရွ႕ဘက္ကေန ျဖတ္ သြားတာ။ ဒါေပမဲ့ ငလ်င္ဆိုတာ ကိုယ့္ဆီကို ဗဟိုျပဳ လႈပ္တာ မဟုတ္ေပမယ့္ အထပ္ျမင့္ အေဆာက္အ အုံေတြ ရွိရင္ အႏၲရာယ္ ရွိႏိုင္တယ္” ဟု ျမန္မာႏိုင္ငံ ေျမငလ်င္ေကာ္မတီ ဒုတိယဥကၠ႒ ဦးစိုးသူရထြန္း က ေျပာၾကားသည္။
ယခုႏွစ္ ေမလ ၅ ရက္ေန႔က ထိုင္းႏိုင္ငံ ခ်င္း႐ိုင္ၿမဳိ႕ကုိ ဗဟုိျပဳ၍ လႈပ္ခတ္ခဲ့ေသာ အင္အားျပင္း ငလ်င္ေၾကာင့္ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ရန္ကုန္ၿမဳိ႕ေတာ္ အပါအဝင္ ၿမိဳ႕ႀကီးအခ်ဳိ႕တြင္ ပ်က္စီးဆုံး႐ႈံးမႈ မရွိေသာ္ျငား ရစ္ခ်္စတာစေကး ၅ ဒသမ ၈ အဆင့္ရွိ ငလ်င္ဒဏ္ကုိ ခံစားခဲ့ၾကရသည္။
ဇြန္လ ၉ ရက္ေန႔ကလည္း ကခ်င္ျပည္နယ္ ျမစ္ႀကီးနားၿမဳိ႕အနီးကို ဗဟိုျပဳ၍ အင္အား ရစ္ခ်္စတာစေကး ၄ ဒသမ ၇ အဆင့္ရွိ ေျမငလ်င္တစ္ခု လႈပ္ရွားခဲ့ေၾကာင္း မိုးေလဝသႏွင့္ ဇလေဗဒ ညႊန္ၾကားမႈ ဦးစီးဌာန ေျမင လ်င္ဌာနက သတင္းထုတ္ျပန္သည္။
ယင္းသို႔ ျပတ္ေရြ႕ေၾကာမွ ငလ်င္မ်ား အပိုင္းလိုက္၊ အပိုင္းလိုက္ လႈပ္ခတ္ေနျခင္းေၾကာင့္ ကခ်င္ျပည္နယ္ သည္ ငလ်င္ဒဏ္ အႏၲရာယ္ကို အဓိက ေတြ႔ႀကံဳႏိုင္ရာ ေဒသခံမ်ားအေနႏွင့္ သတိျပဳရန္လိုေၾကာင္း ဦးစိုးသူ ရထြန္းက ဆက္လက္သတိေပးသည္။
“ႏွစ္တစ္ရာမွာ တစ္ႀကိမ္ ျမစ္ႀကီးနားက ၇ ဒသမ ၅ ေလာက္အထိ လႈပ္ႏိုင္တယ္” ဟု ၎ကဆိုသည္။
ျပတ္ေရြ႕မ်ား လႈပ္ရွားေနျခင္းေၾကာင့္ ကခ်င္ျပည္နယ္၊ ျမစ္ႀကီးနားၿမဳိ႕ အပါအဝင္ ဗန္းေမာ္ၿမဳိ႕ႏွင့္ ဝိုင္းေမာ္ၿမဳိ႕ တို႔တြင္ ေမလ ၃၀ ရက္ေန႔ နံနက္ ၇ နာရီ ၅၁ မိနစ္က အင္အားရစ္ခ်္စတာစေကး ၅ ဒသမ ၉ အဆင့္ရွိ ေျမင လ်င္ လႈပ္ခတ္သြားေၾကာင္း မိုးေလဝသႏွင့္ ဇလေဗဒညႊန္ၾကားမႈ ဦးစီးဌာန ေျမငလ်င္ဌာနခြဲ၏ သတင္း ထုတ္ျပန္ခ်က္အရ သိရသည္။
ယခုကဲ့သို႔ ကခ်င္ျပည္နယ္တြင္ ငလ်င္မ်ား မၾကာခဏ လႈပ္ခတ္ေနသည့္အတြက္ ပ်က္စီးဆုံး႐ႈံးမႈကို မႀကံဳေတြ႔ရေသာ္လည္း တာေလငလ်င္ကဲ့သို႔ အင္အားျပင္း ငလ်င္ႀကီးမ်ား တစ္ေက်ာ့ျပန္ လႈပ္ခတ္မည္ ကို ေဒသခံမ်ားမွာ စိုးရိမ္လ်က္ရွိေၾကာင္း ကခ်င္ျပည္နယ္၊ ဝိုင္းေမာ္ၿမဳိ႕နယ္ရွိ ဝါေရွာင္ ေက်းရြာေဒသခံ တစ္ဦးက ေျပာၾကားသည္။
၂၀၁၁ ခုႏွစ္ မတ္လ ၂၄ ရက္ေန႔တြင္လည္း ရွမ္းျပည္နယ္အေရွ႕ပိုင္း တာခ်ီလိတ္ၿမဳိ႕နယ္၊ တာေလၿမဳိ႕နယ္ ခြဲတြင္ အင္အားရစ္ခ်္စတာစေကး ၆ ဒသမ ၈ အဆင့္ရွိ အင္အားျပင္းထန္ေသာ ငလ်င္ႀကီး လႈပ္ခတ္ မႈေၾကာင့္ ရြာေပါင္း ၉၀ ႏွင့္ ျပည္သူေပါင္း ႏွစ္ေသာင္းနီးပါး ငလ်င္ဒဏ္သင့္ခဲ့ၿပီး လူေပါင္း ၃၀၀၀ ေက်ာ္ အိုးမဲ့အိမ္မဲ့ ျဖစ္ခဲ့ရေၾကာင္း အစိုးရ၏ တရားဝင္ စာရင္းမ်ားအရ သိရသည္။
“ဒီမွာက အေဆာက္အအုံေတြ ေဆာက္ရင္ ငလ်င္အႏၲရာယ္အတြက္ ဘာမွ ႀကဳိတင္ျပင္ဆင္ထားတာ မရွိေသးဘူး။ ျဖစ္ခါမွသာ ျဖစ္ေရာ။ အဲဒီအခါက်ေတာ့ အေသအေပ်ာက္နဲ႔ အပ်က္အစီးက မ်ားေရာ။ ႀကဳိတင္ျပင္ဆင္ ကာကြယ္ထားႏိုင္ဖို႔ လိုတယ္” ဟု ၿမဳိ႕ျပအင္ဂ်င္နီယာ အၿငိမ္းစားအရာရွိတစ္ဦး က ေဝဖန္ေျပာဆိုသည္။
ငလ်င္ႀကီးမ်ားသည္ စစ္ကိုင္းျပတ္ေရြ႕ေၾကာေပၚတြင္ ေျမျပင္ျပတ္ေရြ႕မ်ားအရ ေဒသအပိုင္းအျခားအလိုက္ လႈပ္ခတ္ျခင္းသာ ျဖစ္သည့္အတြက္ စစ္ကိုင္းျပတ္ေရြ႕ေၾကာ ေျမာက္ဘက္ျခမ္းရွိ စစ္ကိုင္းၿမဳိ႕မွ တေကာင္းၿမဳိ႕အထိသည္ လြန္ခဲ့သည့္ ႏွစ္ေပါင္း ၂၀ အတြင္း၌ အင္အားရစ္ခ်္စတာစေကး ၇ အဆင့္ရွိ အင္အားျပင္း ငလ်င္မ်ား လႈပ္ခတ္မႈမ်ားေနသည္ကို ေတြ႔ရွိရၿပီး က်န္ျပတ္ေရြ႕အပိုင္းအခ်ဳိ႕သည္ လႈပ္ခတ္ ထားျခင္း မရွိေသးေသာေၾကာင့္ မႏၲေလးၿမဳိ႕မွ ေနျပည္ေတာ္ အပိုင္းသည္ အထူးသတိထားရန္ လိုအပ္ေၾကာင္း ေျမငလ်င္ ေလ့လာေရး ပညာရွင္မ်ားက ေထာက္ျပ ေျပာဆိုၾကသည္။
အလားတူ စစ္ကိုင္းျပတ္ေရြ႕ကဲ့သို႔ အင္အားႀကီးငလ်င္မ်ား အခ်ိန္မေရြး ထပ္မံလႈပ္ခတ္ႏိုင္ သည့္ ျပတ္ေရြ႕မွာ ေက်ာက္ၾကမ္းျပတ္ေရြ႕ ျဖစ္ၿပီး ရွမ္းကုန္းျပင္ျမင့္၊ မႏၲေလး၊ မိတၳီလာ၊ ရမည္းသင္း ေဒ သတို႔ႏွင့္ ဆက္စပ္ေနေၾကာင္း ဘူမိေဗဒပညာရွင္မ်ား၏ ေျပာၾကားခ်က္အရ သိရသည္။
ယင္းေက်ာက္ၾကမ္း ျပတ္ေရြ႕မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ လႈပ္ခတ္ခဲ့ဖူးသည့္ ငလ်င္မ်ားအနက္ အင္အားအႀကီးဆုံး လႈပ္ခတ္ခဲ့ေသာ ငလ်င္ျဖစ္ၿပီး ႏွစ္ေပါင္း ၁၀၀ ေက်ာ္လာသည္အထိ လႈပ္ခတ္ထားျခင္း မရွိသည့္အတြက္ တစ္ေက်ာ့ျပန္လည္၍ အင္အားႀကီး ငလ်င္လႈပ္ခတ္မည့္ အႏၲရာယ္မွာ စိုးရိမ္ဖြယ္ျဖစ္ေနေၾကာင္း ၎တို႔ က ေျပာဆိုသည္။
၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ႏိုဝင္ဘာလအတြင္းက စစ္ကိုင္းတိုင္းေဒသႀကီးႏွင့္ မႏၲေလးတိုင္းေဒသႀကီး အတြင္းကို ဗဟိုျပဳ၍ အင္အားရစ္ခ်္တာစေကး ၆ ဒသမ ၈ အဆင့္ႏွင့္ အင္အား ၅ ဒသမ ၀ အဆင့္ရွိ ငလ်င္လႈပ္ခတ္သြားခဲ့ရာ လူ ၁၀ ဦးေက်ာ္ ေသဆုံးၿပီး ၃၆ ခန္႔ဒ ဏ္ရာရရွိခဲ့သည့္အျပင္ အေဆာက္အအုံမ်ား၊ တံတားမ်ားႏွင့္ လူေနအိမ္မ်ား ၿပဳိက်ပ်က္စီးခဲ့သည္။
ယင္းကဲ့သို႔ ေျမငလ်င္ လႈပ္ခတ္ျခင္းမွာ စစ္ကိုင္းေျမငလ်င္ေၾကာႀကီး အနီးတြင္ လႈပ္ရွားခဲ့ျခင္း ျဖစ္ၿပီး ေနာက္ ဆက္တြဲ ေျမငလ်င္မ်ားလည္း အႀကိမ္ ၂၀ ခန္႔ လႈပ္ရွားခဲ့သည့္အတြက္ ႀကဳိတင္ခန္႔မွန္း၍ မရႏိုင္ရာ ေျမ ငလ်င္အႏၲရာယ္ကို ႀကဳိတင္ျပင္ဆင္မႈ ေဆာင္ရြက္၍သာ ကာကြယ္ရမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း မိုးေလဝသႏွင့္ ဇလေဗဒ ညႊန္ၾကားမႈဦးစီးဌာန ေျမငလ်င္ဌာနခြဲမွ ဒုတိယညႊန္ၾကားေရးမွဴး တစ္ဦးက ေျပာဆိုသည္။
အလားတူ စစ္ကိုင္းျပတ္ေရြ႕ေၾကာေပၚ တည္ရွိေနသည့္ ေတာင္ငူ၊ ေနျပည္ေတာ္ႏွင့္ မႏၲေလးၿမဳိ႕တို႔တြင္ ငလ်င္မ်ား မၾကာခဏ လႈပ္ခတ္ေနျခင္းေၾကာင့္ အင္အားႀကီး ငလ်င္က်ေရာက္မႈကို စိုးရိမ္ဖြယ္ မရွိေသာ္ လည္း မႏၲေလးၿမဳိ႕ ေတာင္ဘက္ျခမ္းမွစ၍ ရန္ကုန္၊ သုံးခြၿမဳိ႕မ်ားသည္ ငလ်င္ဒဏ္ အႏၲရာယ္ စိုးရိမ္ဖြယ္ ရွိေၾကာင္း ေျမငလ်င္ပညာရွင္ ဦးစိုးသူရထြန္းက ရွင္းျပသည္။ “လႈပ္မယ္ဆိုရင္ ျပင္းအားက ၆ ေက်ာ္ေက်ာ္ ၇ ေလာက္မွာ ရွိႏိုင္တဲ့အတြက္ စိုးရိမ္စရာပဲ” ဟု ၎ကဆိုသည္။
လူေနထူထပ္သည့္ ၿမဳိ႕ျပမ်ားတြင္ ငလ်င္အႏၲရာယ္ က်ေရာက္မႈေၾကာင့္ အထပ္ျမင့္ အေဆာက္အအုံမ်ား ၿပဳိက်ပ်က္စီးျခင္း မရွိေစရန္အတြက္ ခိုင္ခံ့စြာ တည္ေဆာက္ရန္ အေရးႀကီးၿပီး ငလ်င္ဒဏ္ ခံႏိုင္ရည္ရွိသည့္ နည္းပညာကို အသုံးျပဳ ဒီဇိုင္းေရးဆြဲ ေဆာက္လုပ္ရန္လည္း လိုအပ္ေၾကာင္း ဘူမိအင္ဂ်င္နီယာတစ္ဦးက သုံးသပ္ေျပာဆိုသည္။
ငလ်င္ႀကီး လႈပ္ခတ္အၿပီး ငလ်င္ငယ္ေလးမ်ား အႀကိမ္ေရဆက္တိုက္ လႈပ္ခတ္မႈသည္ ေနာင္တစ္ခ်ိန္ အင္အားႀကီး ငလ်င္ႀကီး ျဖစ္ေပၚမည့္ အေျခအေနကို အင္အားစုစည္းမႈ ေလ်ာ့နည္းသြားေစႏိုင္သည့္ အခ်က္လည္း ျဖစ္ေၾကာင္း၊ သို႔ေသာ္ သတိျပဳရမည့္အခ်က္မွာ ငလ်င္ႀကီး မလႈပ္ခတ္မီ အခ်ိန္တြင္ ငလ်င္ငယ္ေလးမ်ားလည္း ဆက္တိုက္ လႈပ္ခတ္ႏိုင္ေျခ ရွိသည္ကို သိရွိထားရမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း မိုးေလဝသပညာရွင္ ဦးထြန္းလြင္က ေထာက္ျပ ေျပာဆိုသည္။
“ငလ်င္က ဘယ္ေတာ့လႈပ္မယ္ ဆိုတာ ခန္႔မွန္းလို႔ မရဘူး။ ႀကဳိတင္ ျပင္ဆင္ထားလို႔ပဲ ရမယ္” ဟု ၎ကဆိုသည္။
လြန္ခဲ့သည့္ ႏွစ္ ၁၀၀ အတြင္းက ေျမငလ်င္လႈပ္ခတ္ရာတြင္ အင္အားရစ္ခ်္စတာစေကး ၇ ခန္႔ရွိသည့္ ေျမင လ်င္မ်ား ၁၀ ႀကိမ္ထက္မနည္း လႈပ္ခတ္ခဲ့ၿပီး ၁၉၇၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ ရန္ကုန္ၿမဳိ႕ေတာ္၌ လႈပ္ခတ္ခဲ့သည့္ ငလ်င္၊ ၁၉၇၅ ခုႏွစ္တြင္ ပုဂံ၌ လႈပ္ခတ္ခဲ့သည့္ ငလ်င္တို႔တြင္ ပ်က္စီးဆုံး႐ႈံးမႈ အမ်ားဆုံး ႀကံဳေတြ႔ခဲ့ရေၾကာင္း သမိုင္းအေထာက္အထားမ်ားအရ သိရသည္။
ရန္ကုန္ၿမဳိ႕ေတာ္ကဲ့သို႔ လူဦးေရထူထပ္သည့္ ၿမဳိ႕ႀကီးမ်ားတြင္မႈ ငလ်င္လႈပ္ပါက ခ်က္ခ်င္း သိရွိၾကသည့္ အျပင္ ပ်က္စီးဆုံး႐ႈံးမႈမ်ား ရွိလာပါက ထင္သာျမင္သာ ရွိလာ၍ အစိုးရိမ္လြန္ၾကရျခင္း ျဖစ္ေသာ္လည္း ေျမ ငလ်င္မ်ားသည္ အၿမဲလႈပ္ခတ္ေလ့ရွိရာ အမ်ားစုသည္ လူသူနည္းပါးသည့္ အရပ္ေဒသမ်ားတြင္ လႈပ္ခတ္ျခင္းေၾကာင့္ မသိရွိလိုက္ရျခင္းသာ ျဖစ္ေၾကာင္း ေျမငလ်င္ဌာနခြဲ တာဝန္ရွိသူတစ္ဦးက ရွင္းျပသည္။
မွတ္တမ္းမ်ားအရ ၁၉၁၀ ျပည့္ ႏွစ္မွ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္အထိ လႈပ္ခတ္ျခင္း မရွိသည့္ ငလ်င္ေၾကာမ်ား ျပန္လည္၍ လႈပ္ခတ္လာႏိုင္ေျခ ရွိသည့္အတြက္ မ်ားစြာ အႏၲရာယ္ႀကီးေၾကာင္း ျမန္မာႏိုင္ငံ ဘူမိသိပၸံအသင္း အလုပ္အ မႈေဆာင္ ေဒါက္တာမ်ဳိးသန္႔က သတိေပး ေျပာဆိုသည္။
“စစ္ကိုင္းျပတ္ေရြ႕က တကယ္ကို Active ျဖစ္ေနတယ္ဆိုရင္ ေနာင္တစ္ခ်ိန္မွာ အခ်ိန္မေရြး လႈပ္လာႏိုင္ တယ္။ မလႈပ္ေသးတဲ့ ျပတ္ေရြ႕ေနရာက ျပန္ၿပီး Active ျဖစ္လာၿပီ ဆိုရင္ ပိုၿပီး အႏၲရာယ္ႀကီးတယ္” ဟု ၎ကဆိုသည္။
ယင္းေၾကာင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ခပ္စိပ္စိပ္ ျပန္လည္လႈပ္ခတ္လာသည့္ အင္အား အသင့္အတင့္ရွိ ေျမ ငလ်င္မ်ားက တစ္ေက်ာ့ျပန္ႏိုင္သည့္ အင္အားျပင္း ေျမငလ်င္မ်ားအတြက္ သတိေပးေနျခင္းပင္ ျဖစ္ၿပီး သက္ဆိုင္ရာ တာဝန္ရွိသူမ်ားအေနႏွင့္ ႀကဳိတင္ ကာကြယ္ႏိုင္မည့္ နည္းလမ္းမ်ားကို အရွိန္အဟုန္ျမႇင့္ လုပ္ေဆာင္ရန္ လိုေၾကာင္း ေျမငလ်င္ ကြၽမ္းက်င္ပညာရွင္မ်ားႏွင့္ ပတ္ဝန္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရး ပညာရွင္ မ်ားက ေထာက္ျပ ေျပာဆိုၾကသည္။
ခန္႔မွန္းမရေသာ သဘာဝ ေဘးအႏၲရာယ္မ်ားတြင္ ငလ်င္သည္ ထိပ္ဆံုးက ရွိေနသည္။ အင္အားျပင္း ငလ်င္မ်ား လႈပ္ခတ္ႏိုင္ေသာ ျပတ္ေရြ႕ေၾကာႀကီးမ်ားေပၚတြင္ ရွိသည့္ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ အသက္အိုးအိမ္ စည္းစိမ္ကို ယူငင္ႏုိင္ေသာ အသံတိတ္ရန္သူ ငလ်င္အႏၲရာယ္သည္ အခ်ိန္မေရြး ေရာက္လာႏုိင္သည္။
ျပည့္ၿဖိဳးလင္း
မှတ်ချက်များ